IPB

Hogeldiniz ( Giri | Kayt Ol )

> Sanatilar - nller

Blm Kurallar

Mazimizin sanat ve nlleri hakkndaki yazlar bu balk altna.

Gzel Paylamlar




 
Reply to this topicStart new topic
Yldz Moran
okseybilenkiz
mesaj 04.04.2009, 19:38:59
leti #1



Grup Simge

Grup: Moderatr
leti: 8,152
Thanks: 40701 *
Katlm: 20.10.2007
Nereden: krklareli
ye No: 693
Ruh Halim:



“iirsellii olan her ey fotoraf konusudur” diyordu. 21 yanda Cambridge’te ilk sergisini amt. 1962’de on iki yllk meslek yaamnn zirvesinde fotorafa srtn dndnde, geride akn baklar, gerei canalc noktasndan yakalayan antsal fotoraflar brakt. Bundan byle sadece air zdemir Asaf’n eiydi. Oysa, fotoraflarna bakanlar, siyah-beyaz alm bir ressam karsnda hissettirecek kadar zgn bir sanatyd.

Yaam, bir tutkunun bir bakasyla yer deitirmesinin hikyesi. Ak tercih etmenin ve onu vazgeilmez grmenin... Kadnca. Bir dnn, bir erkek, ak iin asla mesleini brakmaz ama bir kadn... Yetime tarz m, bilinaltnn oyunu mu, analk igds m, yoksa yllardr arad akn iinde yitip gitme istei mi? phesiz en sonuncusu.

Cumhuriyet dneminin ilk kadn fotorafs Yldz Moran’n 1950’de balad fotoraf serveni on iki yl srd. Kendi abasyla kt basamaklardan yine kendi isteiyle indi. Bildiimiz, iini severek, kendini vererek, ruhunu katarak yapt... tesi “sessizlik ve sr”.

Moran, yzn yalnzca geree evirerek, olanca plaklyla, ssleyip pslemeden aktard grdklerini. Tekniin neminin bilincindeydi ama teknii hep bir vasta olarak grd. Anadolu’yu kar kar gezdi. “Neden Anadolu?” diye sorduklarnda, “Trkiye’nin % 99’unu Anadolu halk tekil ediyor” diyordu. Kadn bana insanlarn, olaylarn iine dald. Tutkuyla. Ta ki bir baka tutkuyla karlap kendini seim yapmak zorunda hissedene dek.

“Seilen uran sevilmesi nemlidir. Bu sevginin giderek tutku haline dnmesi ise bir ans. Yaamnda bunu aan, bir baka tutkusu olan ise ansldan da tedir” demi bir rportajnda. Demek ki kendini ansldan da te hissetti, “bir baka tutkusu” karsnda. phesiz iinde bulunmaktan sonsuz haz duyduu akntya, iirsel tns olan suyun sesine kaptrd kendini... Ne yaptnn farknda ve gnll olarak. Evlendi, drt yl iinde ocuk sahibi oldu, yreinin derinliklerine iyice, iyice itti eski tutkusunu. ok iyi biliyordu ki fotoraf tutkusu ikinci planda olmay kaldramazd!

Fotorafn arka plan

1932 ylnda stanbul’da domutu. Sanat ortamnda byd. Robert College’in son snfnda, resme kar ilgisinden “yeteneksizim” diye vazgetiinde, days sanat tarihi profesr Mazhar evket pirolu’nun nerisine kulak verdi ve ngiltere’ye gitti; fotoraf okumak iin. Dardan okulunu bitirip nce Bloomsbury Technical College, ardndan Ealving Broadway Technical College’de fotorafn arka plann rendi. Olde Vie Tiyatrosu’nun portre fotoraf sanats John Vickers’n yannda buras Vivian Leigh, Laurence Olivier gibi mehur sanatlarn geldii bir stdyoldu- iki ay staj yapt. Drt yl kald ngiltere’de alt sergi at.

Cambridge’te bir gnlk ilk sergisini atnda henz 21 yandayd. Doudan gelmi Trk kadnnn 25 fotoraf bir gn iinde satlverdi. ki yl sonra stanbul’da at sergide hi fotoraf satlmadnda ok aracakt.

Elinde makinesi talya, spanya, Avusturya, Fransa, Monako ve Yunanistan’a gitti; oralarda “ekbeni” diyen her eyin nnde deklanre bast. spanya ve Portekiz’i kapsayan bir fotoraf albm hazrlad. 1954 Temmuz’unda Trkiye’ye dnd; deimi, ustalam, mesleini semi olarak. Dnemin sanatlarnn buluma yeri olan Beyolu Kallavi Sokak’taki nl Maya Sanat Galerisi’nin stnde bir stdyo kiralad. Ayn zamanda kendi fotoraflarnn srekli sergilendii bir salona dntrd burasn. Ressam Nurullah Berk, bu stdyoya girip fotoraflarnn bysne kaplnca Franszca yazd bir yazda yle anlatt onun sanatn: “Yldz Moran’n fotoraflarn kesin biimde tanmlayacak bir szck bulmak gerekseydi, bu fotoraflarn her eyden nce acmasz, hatr gnl tanmayan fotoraflar olduunu sylerdim. (...) Tm bir Anadolu dnyas geiyor gzlerinizin nnden bu byk fotoraflara baktnzda ve bu yaptlarn antsall, davurum glerini bir kat daha artryor.”



1950’lerin sonlar... Yldz Moran, deil kadnlarn, erkeklerin bile rahat rahat dolaamad yerlere gitti; kasabalar, kyleri gezdi, hayata dair ne varsa grntledi. Bir Trkiye albm hazrlama fikri kafasnda ekillenmeye balad. 1955’te nce stanbul’da, arkasndan da Ankara’da at sergiler, dnemin sanat camiasnda olay oldu. Ik glge oyunlarnn mkemmellii, “bizden olan” olduu gibi yanstmas herkesi etkiledi. Fotorafa bak asn yanstan u cmleler ne kadar da dikkat ekici; “Fotoraf, tp fotorafdr, endstri fotorafdr, rportajdr, hatra fotorafdr. iirsellii olduu srece. Ama rnein kedi resmi ekilmekteyse o, benim kedim, unun kedisi deil de, tm kedilerin kediliini iermeli o mesaj vermesi iin. indeki mana yeterli deilse, k ve kompozisyon ne kadar mkemmel olsa da ekmemi 24 saat dnlen, yaanlan, ikinci plana atlamayacak bir konudur fotoraflk. insana, hayata, zgn bir aamann yerini kavramsal olarak dolu, youn, arlkl olarak verebilen kiidir fotoraf. Makine ile yola kyorsunuz. O denli varlnzn bir paras haline getirmelisiniz ki makineyi, konu ile aranzda bir engel oluturmasn. Bunu gerekletirdikten sonra, setiiniz konunun her zaman ve herkes iin bir anlam tayacak ynlerini, estetik biimde yanstmalsnz. Mesajnz olmal ksacas.”

Tarih 4 Kasm 1954, saat 11.00. Yldz Moran, bir i iin air zdemir Asaf’n matbaasna gider. airle ilk karlamasn yle anlatacaktr daha sonra: “Kelimelerle dile getirmek zor. Duygulu, kibar, hi grlmemi ve bir daha gremeyeceim bir insand. Prl prl bir zek, renkli, yepyeni, bambaka bir dnyayd o. Olaanst bir insand ksaca...”

Tam sekiz yl sonra “o bambaka dnya”yla yaamay tercih edecektir Yldz Moran. 1962 ylnda evlenir, fotoraf sanatln brakr.

Son sergisini atnda yl 1970’tir ve o artk sadece zdemir Asaf’n ei olarak anlmaktadr. Bu arada, hazrlad szlkler, yapt evirilerle asl tutkusunu yan uralarla besler ve yazn alannda, nemli almalar yapar. Unutur, unutulur. Yeniden hatrlanmas yllar sonra, 1982’de olur; lmnden yl nce... O yl, DGSA Fotoraf Enstits tarafndan Onur yesi seilir.

YAZININ ASLI 1998 YILI ALBM DERGSNDENDR :
YAZAN :EMNE AYKARA


--------------------
Go to the top of the pagePM
 
+Quote Post
Bu iletiye te?ekk?r edenler:

Konuya link ver...
Forum iin... (BBCode)
HTML Kullanm...
Direk link...

Reply to this topicStart new topic
1 kullanc bu bal okuyor (1 Misafir ve 0 Gizli Kullanc)
0 ye:

 



RSS Basit Grnm Tarih : 23.09.2019 - 00:47:44
.: Destekleyenler & Desteklediklerimiz :.
Seksenliyillar.Com | 80ler.Com | sinemabuyusu.com | Kingofcollectors | Seksenler.Forumotion | sekerkizcandy.com | Captano.net